Hangi test? Dört soruluk karar ağacı
Karar ağacı, araştırma sorunuza uyan testi dört soruda bulur. Soruları yanıtladıkça bir sonraki soru açılır. Sonuç kartı, testin yanında raporlamanız gereken etki büyüklüğünü, SPSS menü yolunu ve R kodunu da verir.
Karar ağacı JavaScript ile çalışır. Aşağıdaki tablo aynı bilgiyi düz metin olarak verir.
SPSS menü adları İngilizce arayüze ve SPSS 24 belgelerine göredir. Yeni sürümlerde "Compare Means" başlığının adı değişmiş olabilir; Türkçe arayüzde menü adları çevrilmiştir.
Hangi durumda hangi test kullanılır?
Testi araştırma sorusu ve verinin türü belirler. İki grup için t testi ya da Mann-Whitney, üç ve daha fazla grup için ANOVA ya da Kruskal-Wallis, iki kategorik değişken için ki-kare kullanılır.
| Soru | Parametrik | Parametrik olmayan |
|---|---|---|
| İki bağımsız grup farklı mı? | Welch t testi | Mann-Whitney U |
| Aynı kişilerde iki ölçüm farklı mı? | Eşleştirilmiş t testi | Wilcoxon işaretli sıralar |
| Üç ve daha fazla bağımsız grup farklı mı? | Welch F (tek yönlü ANOVA) | Kruskal-Wallis H |
| Aynı kişilerde üç ve daha fazla ölçüm farklı mı? | Tekrarlı ölçümler ANOVA | Friedman |
| İki sürekli değişken ilişkili mi? | Pearson r | Spearman ρ |
| Bir değişken diğerleriyle yordanabilir mi? | Doğrusal regresyon | Yordanan iki kategorili ise lojistik regresyon |
| İki kategorik değişken ilişkili mi? | Ki-kare bağımsızlık testi; beklenen frekanslar küçükse Fisher'in kesin testi | |
Parametrik ve parametrik olmayan test farkı nedir?
Parametrik testler ortalamalar ve varyanslar üzerinden çalışır ve verinin dağılımı hakkında varsayımlar yapar. Parametrik olmayan testler ise çoğunlukla sıralar üzerinden çalışır ve bu varsayımlara daha az bağımlıdır.
Parametrik olmayan test her zaman "daha güvenli" değildir. Varsayımlar sağlandığında parametrik test aynı farkı daha az kişiyle bulur. Dağılımın ne kadar sorun olduğunu normallik testi rehberindeki ölçütlerle değerlendirin.
Neden Welch testi varsayılan?
Welch testi grupların varyanslarının eşit olduğunu varsaymaz. Delacre, Lakens ve Leys (2017), varyanslar eşit değilken Welch t testinin birinci tür hatayı daha iyi kontrol ettiğini, varyanslar eşitken de çok az şey kaybettiğini gösterir ve Welch t testinin varsayılan olarak kullanılmasını önerir. Aynı yazarlar, önce Levene testi yapıp sonuca göre test seçen iki adımlı yaklaşımın kullanılmamasını söyler.
Üç ve daha fazla grup için Delacre ve arkadaşları (2019) aynı gerekçeyle Welch F testini varsayılan olarak önerir. Welch F anlamlıysa hangi grupların farklı olduğuna varyansları eşit saymayan bir post hoc testle bakılır; Games ve Howell (1976) bu durum için geliştirilmiş bir yöntemdir.
Likert maddesi mi, ölçek puanı mı?
Tek bir Likert maddesi (1-5) sıralı bir ölçümdür; tek maddeyi karşılaştırıyorsanız parametrik olmayan test daha savunulabilir bir seçimdir. Birden fazla maddenin toplanması ya da ortalamasıyla oluşan ölçek puanı ise tez ve makalelerde yaygın olarak sürekli değişken gibi analiz edilir.
Hangisini yaptığınızı yöntem bölümünde açıkça yazın: "Ölçek puanları madde ortalamaları alınarak hesaplanmış ve sürekli değişken olarak analiz edilmiştir." Ölçeğin güvenirliğini raporlamayı unutmayın; ayrıntı Cronbach alfa rehberinde.
Çok sayıda test yapmak sorun mu?
Evet, raporlanmadığında. Her test bir yanlış alarm olasılığı taşır; yirmi test yapıp yalnızca anlamlı çıkanları yazmak, okuyucuyu yanıltır. Amerikan İstatistik Derneği'nin p değeri bildirgesi, doğru çıkarımın tam raporlama ve şeffaflık gerektirdiğini ilkelerinden biri olarak sayar (Wasserstein ve Lazar, 2016).
Pratik kural: hangi soruya hangi testle bakacağınızı veri gelmeden yazın ve yaptığınız bütün testleri raporlayın. p değerinin neyi söyleyip neyi söylemediği p değeri ve etki büyüklüğü rehberinde.
Teste göre rehberler
- t testi: Welch ve eşleştirilmiş t, Mann-Whitney ve Wilcoxon, özet istatistikten hesaplayıcı.
- ANOVA: Welch F, post hoc testler, ω², Kruskal-Wallis.
- Korelasyon ve regresyon: Pearson r, güven aralığı, basit ve çoklu regresyon.
- Güç analizi: seçtiğiniz test için gereken örneklem.
Testi veri gelmeden seçmek hakemin ilk sorusunu da cevaplar. Kohort'ta analiz planı veriden önce yazılır ve seçilen her test R ve SPSS sözdizimiyle teslim edilir; kendi topladığınız veriyle de gelebilirsiniz.